De mooiste plekken van Centraal- en Noord-Bohemen

Mělník vormt het perfecte startpunt voor het ontdekken van Centraal-Bohemen. Dit charmante stadje ligt op een heuvel boven de samenvloeiing van de Elbe en de Moldau en staat bekend om zijn wijntraditie, gezellige restaurants, historische gebouwen en panoramische uitzichten. Boven de riviermonding van de Elbe en de Moldau torent het renaissance-château van Mělník uit, samen met de Sint-Petrus en Pauluskerk. Tijdens een rondleiding door het château verschijnen rijk ingerichte kamers, schilderijen en antieke meubels van de familie Lobkowicz, die nog altijd eigenaar is van het kasteel. De geschiedenis van deze plek gaat terug tot de negende eeuw en speelt een belangrijke rol in de Boheemse geschiedenis. Ook prinses Ludmila, later heilig verklaard, is sterk verbonden met Mělník. Verschillende wijnen dragen zelfs haar naam. De Sint Ludmila is zelfs uitgegroeid tot hét symbool van de regio.

Onder de Sint-Petrus en Pauluskerk bevindt zich misschien wel de meest bizarre bezienswaardigheid van Mělník: het ossuarium. In de crypte liggen de botten van naar schatting 10.000 tot 15.000 mensen opgeslagen. Schedels vormen symbolen als een hart, kruis en anker, verwijzingen naar geloof en hoop. Het geeft deze plek een mysterieuze, bijna surrealistische sfeer. Onder de stad loopt een uitgebreid netwerk van historische gangen en kelders. Ooit dienden deze ondergrondse ruimtes als opslagplaats en bescherming. Tegenwoordig geven ze een fascinerend inkijkje in het verleden van Mělník.

Een bezoek aan Mělník is wat mij betreft niet compleet zonder de lokale wijn te proeven. Rondom het stadje liggen verschillende wijngaarden en wijnhuizen waar Boheemse wijn centraal staat. Vooral witte druiven doen het hier goed dankzij het milde klimaat en de vruchtbare bodem langs de rivieren. Vanaf de wijnterrassen kijk je uit over de Elbe en de Moldau, wat Mělník extra sfeervol maakt tijdens zonsondergang. Wil je wijnproeven? Een aanrader is Vinařství Kraus, een familiewijngaard die sinds 2004 hoogwaardige Boheemse wijnen produceert. Hier staan traditionele wijntechnieken centraal en proef je verschillende lokale wijnen uit de regio rondom Mělník. Juist de combinatie van vakmanschap, kleinschaligheid en de ligging tussen de wijngaarden maakt een bezoek aan dit wijnhuis extra bijzonder. Mijn favoriete wijn uit Mělník? De Johanniter 2024 smaakte me heel goed, net als de Kraus Spark. Een goede bodem leggen voordat je wijn gaat proeven? Ga dan eten bij Dobrý Kanec. In dit restaurant worden heerlijke Tsjechische maaltijden geserveerd. Ik kan je de Smažený sýr Gouda, een gebakken Goudse kaas met gekookte aardappelen, zelfgemaakte tartaarsaus en komkommersalade, van harte aanraden.

Vanuit Mělník ligt natuurgebied Kokořínsko binnen handbereik. Dit beschermde landschap behoort tot een van de mooiste natuurgebieden van Tsjechië en staat bekend om zijn zandsteenformaties, diepe bossen en kronkelende wandelpaden. Vooral wandelaars en fietsers voelen zich hier direct thuis. Overal duiken bijzondere rotsformaties op tussen het groen. Eén van de bekendste plekken zijn de Čertovy hlavy, oftewel de Duivelshoofden. Deze negen meter hoge zandstenen gezichten werden halverwege de negentiende eeuw uitgehakt door de Tsjechische beeldhouwer Václav Levý en worden vaak de “Tsjechische Mount Rushmore” genoemd. Midden in het bos verschijnen ineens twee gigantische gezichten tussen de rotsen. Best indrukwekkend.

Kokořínsko voelt soms bijna sprookjesachtig aan en is de plek voor een mooie wandeling. Smalle paadjes slingeren tussen rotswanden door, bossen openen zich naar panoramische uitzichtpunten en overal hangt een rustige sfeer. Bezoek ook de Pokličky, enorme rotsformaties die lijken op stenen paddenstoelen of potdeksels, die behoren tot de meest iconische natuurverschijnselen van het gebied. Door erosie veranderen ze langzaam van vorm, waardoor wordt gezegd dat ze over tientallen jaren misschien verdwenen zijn. Voor liefhebbers van wandelen in Tsjechië is Kokořínsko een droom. Het netwerk aan wandelroutes slingert langs verborgen rotsdoorgangen, diepe kloven en uitzichtpunten over het glooiende landschap. Juist doordat het gebied nog relatief rustig is, voelt wandelen hier puur en ongerept aan.

Midden in het natuurgebied ligt kasteel Kokořín, één van de mooiste kastelen in Tsjechië. Deze veertiende eeuwse verdedigingsburcht staat bovenop een zandstenen rots en kijkt uit over de omliggende bossen. Het kasteel raakte door de eeuwen heen in verval en bleef lange tijd een ruïne, totdat het eind negentiende eeuw werd gekocht en gerestaureerd. Nog altijd blijft het in handen van dezelfde familie. De ligging maakt deze plek extra bijzonder. Hoge bossen, zandstenen rotsen en een afgelegen sfeer geven het kasteel iets mysterieus. Geen wonder dat kunstenaars zich hier vroeger lieten inspireren. Vanaf de toren geniet je van prachtige uitzichten over de groene omgeving van Kokořínsko.

Naast wijn speelt bier natuurlijk ook een belangrijke rol in Tsjechië. Stoombrouwerij Lobeč laat perfect zien hoe sterk de biercultuur verweven is met de geschiedenis van het land. De brouwerij kent een lange geschiedenis die teruggaat tot de zestiende eeuw. Tijdens het communisme raakte het volledige complex zwaar in verval, totdat de huidige eigenaar Pavel in 2007 begon met een grootschalige restauratie. Sinds 2015 draait de brouwerij opnieuw volop. Oude elementen van het gebouw combineren nu met moderne installaties en een gezellige sfeer. Binnen hangt nog altijd de sfeer van een traditionele Tsjechische brouwerij. Grote koperen ketels, houten details en historische ruimtes herinneren aan de rijke biercultuur van het land.

Bij deze brouwerij proef je echt de smaak van Tsjechië. Er worden vooral traditionele pilseners gebrouwen, aangevuld met donkere en speciale bieren. Alles draait hier om lokale ingrediënten: water uit een bron in natuurgebied Kokořínsko, mout uit de regio en hoogwaardige hop uit het beroemde Žatec. Dat zorgt voor een puur en karaktervol bier. Naast bierproeverijen beschikt Stoombrouwerij Lobeč ook over een restaurant en kleinschalige accommodatie, waardoor het een leuke plek vormt om langer te blijven hangen. Tsjechië staat niet voor niets bekend als bierland. Bier drinken hoort hier echt bij het dagelijks leven en kleine regionale brouwerijen zoals Lobeč laten juist die authentieke biercultuur goed zien.

Kasteel Bezděz behoort zonder twijfel tot de hoogtepunten van Noord-Bohemen. Alleen de ligging van ‘de koning van alle kastelen’ maakt al indruk. Boven op een steile heuvel kijkt het kasteel uit over bossen, heuvels en het Mácha meer. Een stevige klim van ongeveer 20 minuten leidt via een kruisweg omhoog naar de burcht. Eenmaal boven verschijnt één van de best bewaarde gotische kastelen van Tsjechië. Bezděz werd in de dertiende eeuw gebouwd langs een belangrijke handelsroute tussen Praag en Duitsland. Door de strategische ligging en slimme verdedigingswerken gold het als één van de meest geavanceerde kastelen van zijn tijd. Omdat het moeilijk bereikbaar bleef, veranderde er, naast dat het natuurlijkerwijs in verval raakte, door de eeuwen heen opvallend weinig aan het kasteel. Juist dat maakt Bezděz vandaag zo bijzonder. Vanaf de toren strekt het uitzicht zich uit over de bossen van Noord-Bohemen en het Mácha meer.

Ook Château Zákupy voelt als een verborgen parel in Tsjechië. Achter de muren van dit enorme château schuilt een rijke geschiedenis die teruggaat tot de middeleeuwen. Maar het was vooral de familie Lobkowicz die hun stempel zetten door in de zeventiende eeuw het kasteel verder uit te breiden met een terrastuin, volière, vijver en zelf een paardenrenbaan en wildreservaat. In de negentiende eeuw werd Ferdinand de Goede de nieuwe eigenaar en verbleef hier, nadat hij afstand deed van de troon, regelmatig in de zomer. Binnen vallen vooral de rijk gedecoreerde kamers, fresco’s en antieke meubels op. Eén detail springt er echt uit: de handbediende lift uit 1870, de oudste lift van Tsjechië. Bijzonder is ook dat het château tijdens het communisme niet werd verwaarloosd zoals veel andere kastelen in Tsjechië. Daardoor bleef een groot deel van het interieur uitzonderlijk goed bewaard. Met meer dan tweehonderd kamers voelt het château bijna eindeloos groot aan. Je zou er maar gewoond hebben!

Noord-Bohemen staat wereldwijd bekend om zijn glasblaastraditie. De regio rondom Lindava behoort al eeuwenlang tot het hart van de Tsjechische glasindustrie. Dankzij de aanwezigheid van bossen, kwarts en vakmanschap groeide Noord-Bohemen uit tot één van de belangrijkste glasregio’s van Europa. Bij glasfabriek AJETO komt die eeuwenoude ambacht volledig tot leven. Hier combineren glasblazers traditionele technieken met modern design en wordt er regelmatig samengewerkt met internationale designers en kunstenaars. In de werkplaats blijkt pas echt hoeveel precisie en ervaring nodig zijn om met glas te werken. Gloeiend heet glas verandert langzaam in elegante vazen, glazen en kunstobjecten. Terwijl de hitte de mannen niet lijkt te deren, spat het vakmanschap er vanaf.

Wil je een bezoek brengen aan de glasblazerij? Denk er dan om dat dit alleen op werkdagen kan van 09:00 tot 13:00 uur, wanneer de glasblazers aan het werk zijn. Ook kun je hier een workshop volgen en zelf iets maken van glas (ik koos voor een bloem). Naast dat het leuk is om eens te ervaren, heb je gelijk een mooi aandenken voor thuis. Heb je honger gekregen? AJETO beschikt ook over een restaurant waar ze goede koffie en heerlijke maaltijden serveren.

Een ander bijzonder gebied in Noord-Bohemen is Sloup v Čechách. Hier vind je kasteel Sloup, een uniek rotskasteel dat letterlijk uit een enorme zandstenen rots werd gehouwen. Via de riddertrap klim je omhoog langs smalle doorgangen, uitgehakte kamers en uitzichtpunten. Het kasteel bevat onder andere een kapel uit 1693, drie kunstmatige grotten en oude ruimtes die ooit werden gebruikt door kluizenaars die hier eeuwenlang woonden. Die mysterieuze sfeer geeft deze plek iets bijna filmisch. Vanaf het uitzichtplatform kijk je bovendien prachtig uit over de omliggende natuur van Noord-Bohemen.

De omgeving van Sloup vormt één van de mooiste gebieden van Noord-Bohemen voor een wandeling. Rondom het rotskasteel lopen verschillende routes door een landschap vol zandstenen rotsen, smalle kloven, kruiswegstaties, mysterieuze rotspassages en mooie uitzichtpunten. In de rotsvallei, verscholen tussen bossen en zandsteenformaties, vind je Modlivý důl. Een kleine kapel rechtstreeks in de steen gebouwd. Vanuit vrijwel iedere hoek levert dit indrukwekkende beelden op. Mijn wandeling door dit gebied eindigt bij Na Stráži. Dit restaurant kookt moderne gerechten die echt verrukkelijk smaken. Bewaar ook zeker ruimte voor een dessert, want geloof mij: die wil je niet missen.

De Ploučnice fietsroute (fietsroute nr. 15) laat een compleet andere kant van Noord-Bohemen zien. Deze rustige route volgt de rivier de Ploučnice door bossen, kleine dorpjes en groene landschappen. De rivier ontspringt onder de Ještěd berg, in Osečná, en mondt uiteindelijk uit in de Elbe bij Děčín. Onderweg verschijnt één van de opvallendste natuurverschijnselen van de regio: Panská skála. Deze basaltformatie ontstond miljoenen jaren geleden door vulkanische activiteit en bestaat uit perfect gevormde zeshoekige kolommen. Het natuurfenomeen wordt vaak vergeleken met de Giant’s Causeway in Noord Ierland. Zelfs basalt uit deze regio werd vroeger gebruikt voor Nederlandse dijkversterking. Dit natuurverschijnsel was de detour die we ervoor moesten maken meer dan waard.

Met e-bikes vormt deze fietsroute, waarbij ik 54 km tussen Česká Lípa en Děčín fiets, een ontspannen manier om Noord-Bohemen te ontdekken. Geen druk verkeer, maar rustige paden langs water, natuur en kleine dorpen. Met af en toe een stukje over de normale weg. Terwijl onderweg bossen, rotsformaties en open landschappen elkaar voortdurend afwisselen.

Noord- en Centraal-Bohemen combineren precies wat een rondreis door Tsjechië interessant maakt. Middeleeuwse kastelen, wijntradities, glasblaaskunst, wandelroutes en leuke stadjes liggen hier dicht bij elkaar. Juist het authentieke karakter maakt deze regio zo aantrekkelijk. Geen overvolle hotspots, maar historische plekken waar het dagelijkse leven gewoon doorgaat. Het ene moment verschijnt een eeuwenoud château, even later een zandsteenlandschap of een glasatelier waar ambachtslieden al generaties lang hetzelfde vak uitoefenen. Een ontzettend afwisselende en veelzijdige bestemming die me erg heeft verrast!

Noord- en Centraal-Bohemen behoren wat mij betreft tot de mooiste regio’s van Tsjechië. Je vindt hier een fijne combinatie van natuur, historische steden, kastelen en verrassend veel rust. Noord-Bohemen ligt tegen de grens met Duitsland en Polen aan, terwijl Centraal-Bohemen zich uitstrekt rondom Praag en juist weer bekendstaat om zijn charmante dorpjes, wijnregio’s en indrukwekkende natuurgebieden. Wat deze regio’s extra aantrekkelijk maakt, is hoe makkelijk je er komt vanuit Nederland. Met de auto rijd je vanaf Groningen in ongeveer 7,5 uur naar dit deel van Tsjechië. Ideaal voor een roadtrip waarbij het landschap onderweg langzaam verandert van vlakke weilanden naar glooiende heuvels en groene bossen. Liever vliegen? Vanaf Amsterdam sta je met KLM in iets meer dan een uur in Praag. Kies je voor Transavia? Dan vlieg je al voordelig vanaf Eindhoven. Vanaf daar rijd je in ongeveer een uur naar het sfeervolle plaatsje Mělník, een perfect startpunt om Noord- en Centraal-Bohemen te ontdekken.

Ik bezocht deze regio op uitnodiging van #VisitCzechia, Visit Central Bohemia en Northern Bohemia. Uiteraard lees je in dit artikel alleen mijn persoonlijke ervaring.